عزاداری امام حسین علیه السلام در طول تاریخ

بسم الله الرحمن الرحیم

این روزها کم کم چهرۀ شهرمان تغییر کرده، دور و برخود، پرچمها و پارچه های سیاهی را می بینیم که از در و دیوار آویزان شده اند، و سردر برخی از منازل نوشته شده: به مجلس عزای امام حسین علیه السلام خوش آمدید.در هر مسجد و حسینیه، هیأتی در تدارک مقدّمات برپایی مجالس عزا هستند.

آیا باخود اندیشیده اید که سابقۀ این عزاداری تا کجاست، واولین عزاداران حسینی چه کسانی بوده اند؟

شاید جوابی که فوراً به ذهن برسد، این باشد: حتماً بعد از شهادت حضرت اباعبدالله اولین عزاداران، خانوادۀ ایشان بوده اند و مجالس عزا از آن موقع آغاز شده است.

اما چنین نیست. مجلس عزای اباعبدالله علیه السلام از زمان خلقت پدرمان حضرت آدم علیه السلام برپا بوده است. همچنین تمام انبیای الهی و تمام ائمّه علیهم السلام برای سیّد و سالار شهیدان عزاداری کرده اند.

یکی از مجالسی که حضرت آدم علیه السلام در عزای فرزندش حضرت اباعبدالله سلام الله علیه داشته که بسیار جانسوز هم می باشد، مجلسی است که جبرئیل امین در آن روضه خوان و حضرت آدم مستمع بوده است. و آن زمانی است که حضرت آدم علیه السلام نظر نمود به ساق عرش و اسماء خمسۀ طیّبه را دید، جبرئیل به او تلقین کرد که این دعا را بخواند:

یا حمیدُ بحقِّ محمّد یا عالی بحقّ علیٍ یا فاطرُ بحقّ فاطمه یا محسنُ بحقّ الحسنِ و الحسین و منک الاحسانُ .

پس حضرت آدم علیه السلام خواند، وقتی به اسم حسین رسید اشکهایش جاری گشت و قلب مبارکش به درد آمد، به جبرئیل فرمود:

-یا اخی فی ذکرالخامس ینکسر قلبی و تسیل عبرتی

ای برادر(جبرئیل)، من در ذکر پنجمی از این اسماء خمسه قلبم شکسته می شود و اشک چشمم جاری می گردد.

جبرئیل شروع نمود به ذکر سبب، و بیان مصیبت حضرت سیّدالشهداء علیه السلام، و جناب آدم و ملائکه در اینجا حاضر بودند، می شنیدند و گریه می کردند، جبرئیل به آدم علیه السلام عرض کرد:

ولدک هذا یصاب بمصیبة تصغر عندها المصائب.

این پسر تو مصیبت زده می شود به مصیبتی که جمیع مصائب نزد او کوچک می شود. حضرت آدم علیه السلام فرمود: آن مصیبت چه چیز است.؟ جبرئیل عرض کرد:

یَقتلُ عطشاناً غریباً وحیداً فریداً ،الیس له ناصرٌ و لامُعینٌ، و لو تراهُ یا آدم و هو یقولُ وا عطشاه وا قلّة ناصراه، حتّی یحول بینه و بین السّماء کالدُّخان، فلم یجبه اَحَدٌ اِلّا بالسُّیوف و شَرَر الحُتُوف، فَیَذبح ذَبحَ الشّاةِ مِن قَفاه، و یُنهَبُ رَحلُه، و تُشهرُ رُؤوسَهم فی البُلدان، و معهمُ النِّسوانُ، کَذلِکَ سبق فی عِلمِ الواحِد المَنّان.(1)

آن مظلوم کشته می شود در حالتی که تشنه و غریب، یکه و تنهاست، نه از برای وی ناصری است و نه معین، و هرگاه ببینی او را یا آدم و او می گوید: وا عطشاه از تشنگی و واقلّة ناصراه از بی یاوری، به مرتبه ای که حایل می شود تشنگی میان او و آسمان مثل دود و کسی به او جواب نمی دهد مگر به شمشیرها و شرارۀ مرگها، و ذبح می شود مانند ذبح شدن گوسفند از پشت سر، و خیام او غارت می شود، و سرهای آنها را در شهرها می گردانند، و با آنها است زنان اهل بیت، چنانکه گذشته است در علم خدای واحد منان.

این یک مجلس بود برای حضرت آدم، اما آدم علیه السلام در عزای سیّد الشهداء علیه السلام مجلس دیگری نیز داشت. آن زمانی بود که حضرت آدم در حال گشت در روی زمین به کربلا رسیده بود، وقتی که به قتلگاه حضرت سیّد الشهداء علیه السلام رسید، پای مبارکش لغزید و بر زمین افتاد و خون از پایش جاری گشت. پس خود را بلند نمود و عرض کرد: پروردگارا آیا باز از من ترک اولایی سرزده که مرا معاقب می فرمایی؟

پس وحی رسید به وی: لا ولکن یُقتَلُ فی هذا الارضِ ولَدُکَ الحسین ظلماً فَسالَ دَمَک مُوافِقَةً لِدَمِه .

نه خطایی از تو سر نزده ولکن در این زمین پسرت حسین از روی ظلم کشته می شود ، پس خون تو جاری گشت تا موافقت نماید به خون او.

پس آدم گفت: من القاتل له؟ کسیت کشندۀ او؟

فأوحی الیه: یزیدُ فَالعنه.پس بر وی وحی رسید که او یزید است لعن کن بر او.

فلَعَنَهُ اَربَعاً پس بر وی چهار مرتبه لعن کرد.(2)

این دو مجلس بود از مجالس جناب ابوالبشر حضرت آدم علیه السلام در رثای فرزندش حضرت سیّد الشهداء سلام الله علیه، اما آقا وسیّد مان خاتم الأوصیاء، حضرت حجّة بن الحسن صلوات الله علیه نیز مجالسی دارند برای عزای جدّ غریبشان. که ذکر آن مجالس در زیارت ناحیۀ مقدّسه (از زبان امام زمان عجّل الله تعالی فرجه الشریف خطاب به امام حسین علیه السلام) آمده است. اما اینجا مرثیه خوان امام زمان علیه السلام است و مستمع ابا عبدالله علیه السلام و مجلس نیز یکبار و دوبار نیست، بکله هر صبح و شام برپامی باشد. و شدت حزن امام زمان تا حدی است که به جای اشک، خون گریه می کند. در این زیارت امام زمان علیه السلام بخش هایی از صحنۀ عاشورا را به تصویر می کشد، تصویر کشیدن کسی که گویا ناظر بوده و می دیده صحنۀ فجیع عاشورا را...

فرازهایی از زیارت ناحیۀ مقدّسه از زبان مولا صاحب الزمان خطاب به اباعبدالله سلام الله علیهما:

السّلامُ علیک سَلامَ العارِفِ بِحُرمَتِک، المُخلِصِ فی وِلایَتِک، المُتقَرِّبِ الی اللهِ بِمَحَبّتِک، البَریءِ مِن اَعدائِک، سلامَ مَن قَلبُهُ بِمُصابِکَ مَقروحٌ ، و دَمعُهُ عِندَ ذِکرِک مَسفوحٌ، سلام المَفجوعِ الحَزینِ الوالِهِ المُستکینِ، سلام من لو کان مَعَکَ بِالطُّفُوفِ لَوَقاکَ بِنَفسِهِ حَدَّالسُّیوفِ، و بَذَلَ حُشاشَتَهُ دونَکَ لِلحُتُوفِ، و جاهدَ بین یَدَیک، و نَصرَک علی مَن بَغی علیک، و فَداکَ بِروحِهِ و جسده و مالِهِ و وَلََده و رُوحِهِ لِروحِکَ فِداءٌ، و اهلُهُ لِاَهلِکَ وِقاءٌ ،

فَلَئِن اَخّرَتنی الدُّهور و عاقنی عن نَصرِک المَقدورُ و لم اَکُن لِمَن حارَبَک مُحارِباً و لمن نصَبَ لک العَداوة مُناصِباً، فَلَأندُبَنّک صَباحاً و مَساءً ، ولأبکینّ لک بَدَلَ الدُّموعِ دَماً ، حَسرَةً علیک و تَأسُّفاً علی مادهاک و تَلَهُّفاً حتّی اَمُوتَ بلَوعَةِ المُصابِ و غُصَّةِ الاِکتِیابِ .(3)

سلام بر تو ، سلام عارف به حرمت و مقامت، مخلص در ولایتت، تقرّب جوینده به خداوند به وسیلۀ محبّتت، دوری جوینده و بریء از دشمنانت، سلام کسی که قلبش به مصائب تو جریحه دار است و اشکش هنگام یاد مصیبتهایت جاری است، سلام مصیبت زدۀ اندوهگینِ سرگردانِ درمانده، سلام کسی که اگر باتو در کربلا بود، البته از تو با جانش مقابل شمشیر ها حمایت و محافظت می کرد، و فدا می کرد آخرین نفسهایش را در راه حفاظت تو، و جهاد می کرد با دشمنانت در برابر تو و یاری می کرد تو را بر علیه دشمنانت و خودش را با روح و جسد و مال و اولادش فدای تو می کرد و روحش فدای روح تو باد و خانواده اش فدای خانوادۀ تو باد،

و حالا که روزگار مرا به تأخیر انداخته، و باز داشته از یاری ات تقدیرات الهی، و ناچاراً نشدم از آنانکه با جنگ کنندگانت بجنگم، و با آنانکه با شما بنای دشمنی و عداوت را گذاشتند، دشمنی و حرب کنم، پس برای تو (و مصیبت هایت) هر صبح و شام از ته دل ندبه و گریه می کنم و به جای اشک برای تو خون گریه می کنم از روی حسرت بر تو و تأسف و حزن و اندوه بر آن مصیبت ها که بر تو وارد شده تا اینکه بمیرم در سایۀ این مصیبت بزرگ و جانکاه و غم و غصۀ دردمند اندوهناک.

مولای ما یابن الحسن، هرچند ما نمی توانیم عمق اندوه شما را درک کنیم و نمی دانیم و نمی فهمیم که چه برسر جدّ بزرگوارتان آمده، امّا ماهم در این مصیبت جانکاه محزونیم.

آنچه ماشنیده ایم حتی گوشه ای هم نیست از عمق فاجعه ای که کنارش هر مصیبتی در عالم سهل و آسان می شود.

مولای ما ، ما را شریک غم خود کن و از حزن دلت به ما حزن ببخش و بر ظرف کوچک وجودمان نگاهی کن و بر گنجایش آن بیافزای و سوز دلمان را در این مصیبت زیاد کن و قلب ما را در عزای سیّد و سالار شهیدان ذوب کن، که فقط تو می دانی کربلا و عاشورا چه بوده و بس.

السلام علیک یا ابا عبدالله و علی الارواح التی حلّت بفنائک علیک منّی سلام الله ابداً مابقیت و بقی اللّیل و النّهار ولا جعله الله آخرالعهد منّی لزیارتکم

السلام علی الحسین و علی علیّ بن الحسین و علی اولاد الحسین و علی اصحاب الحسین.



1.ترجمۀ خصایص الحسینیّه(با عنوان وسائل المحبّین) عنوان ششم مقصد چهارم دربیان مجالسی که منعقد شده برای ذکر مصیبت امام حسین علیه السلام، ص184.

2.ترجمۀ خصایص الحسینیّه(با عنوان وسائل المحبّین) عنوان ششم مقصد چهارم دربیان مجالسی که منعقد شده برای ذکر مصیبت امام حسین علیه السلام، ص187.

3.زیارت ناحیۀ مقدّسه.


منبع : www.muharram.net

فروشگاه تخصصی تی شرت محرم